Overnachten deden we eerst in een dorpje waar het hotel behoorlijk shabby was maar waar de tuin waarin we konden parkeren bijzonder geschikt bleek voor kamperen. De verwarring de volgende ochtend was nog groter toen ze ons een refund wilden geven omdat we de kamers nauwelijks hadden gebruikt maar dat hebben we vriendelijk geweigerd. Langs de kust was het nog beter vertoeven met onder meer vele plonsjes in de indische oceaan en een kampvuur dat op bestelling al brandend voor onze voeten werden aangeleverd.

Het ging even mis toen de Landrover opeens niet meer wilde schakelen. We zijn onderhand behoorlijk handig met auto’s maar deze kwestie konden we zelf niet oplossen. In de middle of nowhere waren de opties: 40 kilometer terug naar een niet zo groot plaatsje of 80 kilometer verder naar een iets minder niet zo groot plaatsje. Het werd de tweede optie en eindelijk kon de Nissan eens fier aan de voorkant van het sleeplint plaatsnemen, 80 kilometer lang, over een dirtroad zelfs vanwege werkzaamheden. Er zijn ook fotos van maar het gaat me te ver om die nou gelijk te plaatsen.

We kwamen terecht in Xsia Xsia, zuid Mozambique, een tamelijk doodse streek waar Zuid Afrikanen vakantievillas laten bouwen langs de kust en de scepter zwaaien. Gedurende twee dagen kropen er gemiddeld vier mozambiquezen onder de Landrover, het opkrikken van de auto blijkt helemaal niet nodig bij het vervangen van de koppelingsplaat. Wij moesten ons ondertussen vermaken met nog meer plonsjes in de oceaan en een paar lokale barretjes waar een paar idiote Zuid Afrikanen het zaakje enigzins levendig hielden.

Met de Landrover weer in goede doen vervolgde onze weg via Swaziland naar Zuid Afrika, waar we via het mooie St. Luciapark uiteindelijk in Durban belandden. Vanaf hier spurtte Michel er vandoor met Lotte voor een weekje met z’n tweeen, vloog Bram nog even terug naar Uganda om wat losse eindjes aan elkaar te knopen en landt Dirk vandaag alweer op Schiphol. Tijd voor een nabespreking en wat gezamenlijke conclusies was er nauwelijks, dat doen we nog wel eens in Maxim in het Nijmeegse. Maar een klein tipje van de uitkomst hiervan kan ik al wel voorspellen: het was een fantastisch avontuur. Thanks guys!!

Voor mijzelf resten nog een paar weekjes reizen met Maaikie en daarna solo ook nog een een tijdje, in Zuid Afrika en Namibie. Lekker op m’n gemak zonder al te veel afstanden af te leggen. En waarschijnlijk ben ik daarmee de enige die kaapstad ook echt haalt deze trip :-)

Dustroads is klaar!

De grens is voor de verandering een breeze, en een half uur later staan we in Malawi. Zoals bij bijna elk nieuw land verandert de omgeving plotseling, en we bevinden ons ineens in laagland, rijdend tussen drassige rijstplantages. Links van ons vangen we af en toe een glimp op van Lake Malawi, het enorme meer waaromheen het land zich gevouwen heeft.

Het duurt echter niet lang voor we weer omhoog rijden, en vanaf een heuvel het meer in volle zon – en glorie – zien liggen. We zijn op weg naar Livingstonia, een oud koloniaal dorp hoog in de bergen. Een tip van een andere reiziger, en de perfecte afstand om vandaag niet meer dan vier, vijf uurtjes te rijden.

We staan nog helemaal beneden de berg als de GPS aangeeft dat het nog maar tien kilometer is. Op de route zien we al het typische gekronkel van de weg om ons te laten weten dat het omhoog gaat  – en hoe. Het smalle pad is meer rots dan zand, net breed genoeg voor één auto, en kronkelt zich in een lange reeks messcherpe haarspeldbochten naar boven. We doen het rustig aan, minstens zoveel voor onze eigen gemoedsrust als voor de auto’s, en een uur later staan we bij het bordje Lukwe Lodge & Camping, onze eindbestemming voor de dag.

De lijst met mooie plekken wordt onderhand zo lang dat het moeilijk is ‘m te onthouden, maar waar we nu zijn verdient een plaatsje ver bovenaan. Terwijl ik dit type kijk ik uit over een diep, weelderig dal. Tegenover ons een met bomen bezaaide helling, en in de verte golven bergen en heuvels weg naar de horizon. Het gerommel van de waterval vlakbij weerkaatst tussen de rotswanden naar boven. De zon komt rechts op, en maakt van Lake Malawi een fel zilveren spiegel.

Het terras en de bar zijn geheel van hout, en opgezet om van het uitzicht maximaal te genieten. De meeste bomen zijn blijven staan en nauw verweven met de lodge, waardoor je het gevoel hebt midden in de natuur te zitten. Toiletten werken met compost, het water en het bier worden door de zon verwarmd en gekoeld.

Onderdeel van deze plek is een enorme tuin, die dient als voorbeeld voor communities hier, en waar boeren leren om duurzaam te werken. Ons avondeten komt uit de tuin, en is by far de lekkerste maaltijd die we onderweg gehad hebben. Vanmiddag rijden we – met moeite – verder naar het zuiden, om ergens aan het meer ons kamp op te slaan. Maar hier kom ik nog eens terug, dat is zeker.

“You were speeding!”. “Ehhm, no sir, I don’t think so.” “Yes, you were speeding, give me your driver’s license.” Ik geef mijn rijbewijs, en met een frons in zijn voorhoofd bestudeert hij het roze Nederlandse pasje*. “Yes you were speeding. I will take your license now and you can pick it up again tomorrow in Kampala” – niet onze geplande bestemming.

In wat ik hoop een vloeiende beweging met naar mijn idee een gezicht vol zelfvertrouwen gris ik het rijbewijs uit zijn handen en zeg ‘m dat we toch echt gewoon met het verkeer meereden, en dat we niet op weg zijn naar Kampala. Blijkbaar overdonderd door deze move is het ineens allemaal goed, en loopt de man weg, gebarend dat ook wij weer op pad kunnen.

In onze talloze ontmoetingen met officials – politieagenten, douanebeambten, bewakers van nationala parken – blijkt het WK voetbal van onschatbare waarde. Waar we vanaf het begin van het toernooi ook komen, direct is het voetbal en ons elftal het onderwerp van gesprek. Waar het dat niet is en het lastig lijkt te worden, beginnen we er zelf maar over, en zonder uitzondering breekt het ijs voor onze neus en gaat het gesprek de goede kant op.

Van succeswensen met een wedstrijd die avond of de dag erna tot een daverende schaterlach toen we Brazilië versloegen, iedereen kijkt en iedereen kent the Netherlands. De afgelopen dagen in Tanzania spanden de kroon. Sinds Egypte hadden we niet meer zoveel police checks gezien, maar ook zelden hebben we zo vaak gehoord dat het zondag zo ver is voor ons en dat de diender in kwestie voor de volle honderd procent voor the Dutch zal juichen.

Helaas kon al deze voetbalvreugde niet voorkomen dat we vandaag twee keer kort na elkaar bekeurd werden voor speeding – voor een grand total van achttien euro. Nou ja, we zijn aangekomen in Mbeya en gaan vanavond kijken waar de komende dagen het gesprek met politie en douane over gaat: onze zege of nederlaag tegen de Spanjaarden.

* Soms best handig dat onze papieren niet in het Engels zijn. Toen we in Kenya gevraagd werden naar verzekering die we op dat moment – door een totale miscommunicatie – niet hadden, gaf ik maar het kentekenbewijs. De agent bekeek de voorkant zo’n twintig seconden aandachtig, keek nog eens naar onze strakke gezichten, deed alsof het allemaal prima in orde was en liet ons doorrijden.

Gek genoeg is het als je onderweg bent vele malen eenvoudiger, misschien zelfs minder avontuurlijk, dan het vooraf lijkt. Hoe grandioos het continent ook is, hoe verschillend de landschappen, hoe mooi de mensen en hoe bijzonder de lappendeken van culturen, reizen terwijl je het doet is een dag-tot-dag routine.

Verbeelding wordt realiteit, stipjes en lijntjes op de kaart worden mensen, beelden en verhalen. Je raakt in een ritme, waarin woorden als Khartoum, Ethiopië, Serengeti, Sahara en Moyale een gezicht krijgen, in herinnering nauw verweven raken met de emoties van het moment, maar inboeten aan de fascinatie van het onbekende.

Soms is het alsof alle avontuur ergens de afgelopen 14.000 kilometer is weggesijpeld en is vervangen door de normaliteit van opstaan, rijden, zoeken naar eten, een camping vinden, koken, wat lezen of muziek luisteren en slapen. Waar je rijdt, zoekt, vindt, kookt en leest is nog steeds vol van betekenis en verandering, maar de basis blijft gelijk.

En toch… Toch zijn er, de vele keren dat we onderweg mensen ontmoeten en vertellen over de reis, verhalen. Toch staat de blog, en m’n eigen dagboek, vol met bijzondere momenten, met belevenissen, met verhalen die straks de hoogtepunten vormen die ik thuis vertel en die, lang nadat de auto verkocht is en de routine vergeten, de herinnering aan de reis gaan zijn.

Dit is de plek waar ik al vele keren ben geweest, en waar ik me steeds meer thuis ben gaan voelen. Hier zijn we vorig jaar gestart met Be More en gaan samenwerken met projecten, backpackers, tourguides en andere Ugandezen met eenzelfde ideaal. Als we aankomen zijn er bijna dertig vrijwilligers aan de slag, bij zeven projecten. Vol trots laat ik mijn reisgenoten kennismaken met wat we hier doen.

We gaan op bezoek bij Pelido, een community-project zoals er hier velen zijn. In de afgelegen gemeenschappen zijn er weinig faciliteiten, weinig mogelijkheden voor mensen om te ontsnappen aan de greep van de armoede. Dit soort organisaties, vaak ontstaan vanuit de mensen zelf, probeert hier iets aan te veranderen – net als wij, via hen.

Caphas, de oprichter van de organisatie, vertelt ons zijn verhaal. Zelf uit een arm gezin, maar tegelijk de beste van zijn klas, werd hij door Compassion ondersteund. Zij betaalden zijn basis- en middelbare onderwijs, en gaven hem de kans iets van zijn leven te maken. Niet voor het eerst vraag ik me af hoe geweldig het voor die organisatie moet zijn, om één van hun pupillen zelf een initiatief als Pelido te zien starten, en de kans die hij ooit kreeg door te geven aan talloze anderen.

We rijden vanaf het asfalt een zandweg in, en kilometers later zijn we ineens, zonder dat er zichtbaar iets veranderde, “in the community”. Ik bedenk me hoe weinig van een land we eigenlijk zien vanaf de grote weg, hoe oneindig veel van dit soort paden we onderweg zien lopen, en hoeveel communities als dit verborgen moeten liggen voorbij de langstrekkende horizon – in elk van de landen die we doorkruisen.

Een dag lang leren we over het verbouwen van resistente mais, een nieuw soort koffie, het houden van varkens (een gezin krijgt een varken, de eerste worp gaat de helft van de biggen naar nieuwe gezinnen, de rest is voor het gezin zelf, net als alle biggen die na die eerste keer komen – een duurzame bron van voedsel en inkomen) en het bouwen van watertanks.

Het meeste indruk maakt de social garden – een idee van een vrijwilliger. Een moestuin waar gehandicapten aan de slag kunnen, zinnig werk doen, uit hun sociaal isolement worden gehaald en waar groente wordt verbouwd voor henzelf en de gemeenschap. We ontmoeten ze allemaal, en de blije, dankbare blikken die me vanaf hun gezichten aankijken zijn hartverscheurend.

Het is een inspannende dag, en uitgeput komen we terug bij de backpackers. Maar wat ben ik blij met alles wat hier gebeurd is, en nog steeds gebeurt. Op naar Malawi, waar het er hopelijk over een jaar ook zo goed uitziet.

De weg door het binnenland is slecht maar over het algemeen toch redelijk begaanbaar en brengt een mooie afwisseling met het wat saaie landschap van noord Tanzania. Uitgestrekt laagland gevuld met de bizarre baobabbomen, af en toe een aap en soms wat kleine bergketens. Mensen wonen er maar mondjesmaat, behalve in Dodoma, de veel te groots opgezette maar mislukte hoofdstad van Tanzania halverwege ons traject. Omdat we daar al vroeg in de middag aankomen besluiten we door te rijden naar het volgende plaatsje op de kaart, Chipogolo, zo’n 120 kilometer verderop.

Chipogolo blijkt een gehucht te zijn met voornamelijk lemen huisjes en swahilisprekende mensen waar twee mzungus met een grote auto nogal een verschijning zijn. Terwijl Bram ons incheckt in het enige guesthouse van het dorp blijf ik bij de auto en word al snel lastig gevallen door een loenzende, potige en naar bier ruikende luis in de pels. Even later wil de luis geld ‘for his company’ maar ik begrijp geen swahili en negeer hem. Inmiddels zijn we ingecheckt en nu moeten we onze opvallende auto nog ergens veilig zien te parkeren. Het is bepaald geen sinicure om dat te regelen in het swahili met een luis en de telkens lachende maar niets begrijpende jonge beheerder van het guesthouse.

Gelukkig is daar Moses, eveneens gast, een jaar of 35, dominee, waterbouwkundige en uitvinder van een nieuw soort energiecentrale die veel weg heeft van een perpetuum mobile. Bovendien spreekt de vriendelijke Moses engels. Het gesprek waarin allerlei mogelijkheden voor het parkeren van de auto worden doorgesproken duurt een uur. Opties zijn dat de luis voor wat geld in onze auto slaapt, wat hij een goed plan vindt maar wij niet, of dat we ‘m, eveneens voor een bijdrage, parkeren bij het lokale politiebureau. Plan B dus, en met de luis in de pels als gids rijden we een rondje door het dorp om 30 meter van het guesthouse de auto voor het politiebureau te parkeren. Moses heeft ons ondertussen op het hart gedrukt om voor het donker weer terug te zijn, “because you are a stranger”.

De gelukkig engelssprekende diender vindt plan B echter helemaal niet zo’n goed plan en even later zijn we met zijn hulp toch aan het onderhandelen met de luis. Een plek in de tent op het dak en tien euro als morgenvroeg alles er nog goed bij staat is de uitkomst.

Nu raakt de diender echter ook geinteresseerd en sommeert ons te wachten op de avonddiender voor extra opties. Tegen de tijd dat het donker wordt lopen we, enigzins in verwarring, weg bij het bureau waar de auto blijft geparkeerd, met een luis in de tent en de sleutels gelukkkig nog in onze zak. We doen nog een poging om wat bier, sigaretten en eten te krijgen bij de lokale shopjes maar daar begrijpen ze ons niet en worden we uitgelachen, althans zo voelt het.

Terug in het guesthouse blijkt dominee Moses echter onze redder want hij regelt dat er voor weinig geld een paar biertjes, drinkwater en een maaltijd naar het guesthouse worden gebracht. Het water zegent hij zelfs voor ons (het bier zegenen wil ‘ie niet aan) zodat we een tijdje later voldaan en met een gerust hart kunnen gaan slapen.

Ik klaag binnen ons dustroads team nog wel eens over de plekken waar we overnachten. Meestal koersen we op de adviezen van de Lonely Planet, of op de waypoints van ons navigatiesysteem met daarop de Tracks 4 Africa. Vaak zijn dit Mzungu verzamelplekken en afgezien van de dagelijkse boodschappen, de restaurantjes en soms ook de eigenaar van zo’n plek hebben we weinig contact met de lokale bevolking. Nu is dat eindelijk een keer anders, maar staan toch we verder van de lokale bevolking af dan ooit. ‘t Is ook allemaal wat.

De campsites liggen midden in het park, da’s zo’n 150 kilometer rijden op een weg die niet veel beter is dan de wegen in noord Kenia waarover we eerder berichtten. Dat betekent de rest van de dag grotendeels rijden, de chauffeurs hebben vooral de aandacht nodig op de weg en ik zit vooral een beetje misselijk te worden van het gehobbel.

Naarmate we verder komen vult het park zich met dieren. Het gehele geijkte dierenrijk zoals je die dagelijks op de National Geographic Channel voorbij ziet trekken meldt zich ook op de uitgestrekte vlaktes Serengeti. De gnoes bijvoorbeeld hangen er rond in grote groepen of lopen in slierten het laatste stukje van hun trek af te maken.En de grote katachtigen zijn gemakkelijk te spotten want er staan enkele tot tientallen 4×4’s vol toeristen omheen. In die setting zien we onder meer een groep leeuwen die net een gazelle hebben verschalkt, een luipaard (m’n big five compleet :-) en ook een jachtluipaard met vier opgeschoten welpen.

Het kamperen in Serengeti blijkt een grote sof. De public campsites liggen allemaal naast elkaar en vullen zich ’s avonds met georganiseerde toerbussen vol luidruchtige toeristen. Het heeft wat weg van kamperen op Lowlands. De tweede avond hebben we geluk want we zijn de enige op onze campsite maar de omringende sites zijn wel goed gevuld dus van enige wildlive kampeerbeleving is nog steeds geen sprake. ’s Nachts wordt onze vuilniszak die we buiten lieten staan (stom natuurlijk) luidruchtig doorzocht door een paar jakhalzen, dat heb je dan weer niet op Lowlands.

Omdat we hierna naar het zuiden van Tanzania willen, moeten we door het Ngorongoropark dat grenst aan Serengeti. Opnieuw 280 dollar lichter karren we in twee uurtjes door dit park terwijl we terloops nog even wat springveren en een radiator om zeep helpen.

Ngorongoro en vooral Serengeti zijn prachtige parken, zowel de uitgestrektheid als de beestenboel zijn indrukwekkend. Maar het gebrek aan (kampeer-)vrijheid, de vele toeristen en ook de absurde toegangsprijzen maken dat je in de minder toeristische parken in Tanzania waarschijnlijk stukken beter af bent.

Leeuwen hadden we trouwens ook al gespot in Lake Nakuru Park in Kenya. Daar lag een viertal op een paarhonderd meter van onze campsite. Toen Michel en ik er s’avonds nog even langs reden, werden ze net actief en liepen ze pal langs de auto. Tamelijk indrukwekkend en stiekem ook wel wat beangstigend :-)

Dit park is dan wat minder bezaaid met dieren, toeristen zie je al helemaal weinig terwijl het hoogseizoen zou moeten zijn. Misschien komt het door het WK voetbal suggereren de scouts en de gidsen, die zitten te niksen bij de verschillende gates. Soms hebben die ook een barretje dus dan drink ik maar een colaatje met ze, en een zak pinda’s of koekjes gaan er bij deze mannen ook altijd wel in.

Camp 1 bij zonsopgang

’s Avonds heb ik camp 1 op het oog, een open plek in de dichtbegroeide savanne met uitzicht over het water en verder helemaal niets. Ik kom aan net voor zonsondergang en hoor de nijlpaarden al snuiven en grommen. Ik wil hier graag bijven maar dan wel met een kampvuur, er is alleen geen hout te vinden. Snel rij ik nog even een stukje door het park maar ook daar vind ik weinig. Pas bij camp 2 vind ik wat takken langs de weg, misschien wel gesprokkeld door de kampeerders aldaar maar ik neem het toch maar mee. Het is genoeg voor een uurtje vuur, da’s niet veel. Maar bij mijn campsite lag nog wel gedroogde olifantenpoep en volgens fucking commando Bear grills van Discovery Channel kun je daar ook vuur van maken.

Als ik terugkom schemert het al. Ik parkeer de auto voor een zandklif zodat de nijlpaarden niet van die kant bij mijn kampementje kunnen komen. Nu kunnen ze dat alleen nog vanuit de bosjes links en rechts of van de open vlakte voor de auto waar ik ook al geen hand voor ogen zie. De Coleman lamp op de voorbumper voor maakt het in ieder geval mogelijk om wat van me af te kijken en ik begin met de tent uit te klappen. Maar het is eigenlijk wel heel erg donker, ik moet vuur hebben bedenk ik me. Dus maak ik vuur van takken en olifantenpoep, fucking commando Bear had gelijk want het werkt, en dan trek ik maar eens m’n eerste van twee halve liters bier open die koud in de koelkast op me wachten. Olifantengetetter om me heen en anderhalve minuut later heb ik m’n biertje al op. Ik ben wel heel erg getressed realiseer ik me en even overweeg ik om te verkassen naar de campsite bij Mweya.

Maar ik heb mezelf vermand, de tent verder opgezet, me wat ontstoft en met deet ingesmeerd, en met het eten op het vuur zit ik een half uur later in de stoel met m’n tweede biertje en kom ik eindelijk tot rust. De wind is gedraaid zodat de hele kampsite stinkt naar brandende olifantenpoep, dat zal de dieren weghouden. Bovendien is het volle maan en is het uitzicht over het meer prachtig, net als de geluiden van krekels, kikkers en vogels.

Na een prima nachtrust, slechts twee keer onderbroken, eerst door een brullende leeuw en later een olifant die in de buurt een boom omduwde, word ik weer wakker bij zonsopgang. Een gamedrive is niet nodig vandaag want liggend in de daktent met de verrekijker heb je uren kijkplezier over het meer. Talloze nijlpaarden en enorme krokodillen, een visarend die om de hoek blijkt te wonen, pelikanen met een bizarre jachttechniek, het gaat maar door.

Maar niet meer voor mij, ik vertrek naar Masaka voor een reunie met m’n reisgenoten. Morgen reizen we verder naar het Serengeti Park in Tanzania. Het wordt tijd voor een luipaard!

Laat in de middag rij ik het park in, op weg naar de toeristinformation bij Mweya om me aan te melden. Onderweg passeer ik leopardtrack, dat klinkt hoopvol want het luipaard is het missende element in het spotten van de big 5 (naast olifanten, leeuwen, neushoorns, buffels).

Al gauw rij ik tussen de olifanten door, jong en oud, die zich van mij weinig lijken aan te trekken. Dat verandert echter als een reusachtige dame een meter of 30 voor me het pad op stapt. Met haar blinkende slagtanden heeft deze ‘madre familias’ alleen maar aandacht voor mij. Even lijkt het een stand-off te worden, maar dan beginnen haar oren te flapperen en doet ze dreigend een paar passen in mijn richting. Nou heb ik niet zo veel verstand van olifantentaal maar de achteruitversnelling en een rechtsomkeer lijkt me een passend antwoord. Die luipaarden komen een andere keer wel.

De daktent klap ik even later uit op de campsite bij Mweya. Met een douche op het terrein en leerling-attendent Adolf die hout voor me haalt en zelfs het kampvuur aanmaakt is dit geen slechte plek. Ik ben er alleen maar even later rijden twee Zuid-Afrikaanse families de site op en ondanks alle ruimte die er is, maken ze kamp pal voor mijn neus. Nadat alle tafels, stoelen en kooktoestellen zijn uitgeklapt en de luchtbedden met een compressor zijn gevuld, kunnen de tl-balken aan en is het hele terrein verlicht.

De nijlpaarden die volgens Adolf in het donker komen grazen blijven weg vanavond.